با سبک های خبر نویسی بیشتر آشنا شویم – بخش اول

با سبک های خبر نویسی بیشتر آشنا شویم – بخش اول

شیوه‌های نوشتن خبر در مطبوعات را اصطلاحاً سبک های خبر نویسی می‌گویند. به عبارت دیگر وقتی یک خبرنگار خبر خود را انتخاب کرد باید با مناسب‌ترین شیوه آن را تنظیم نماید. موضوع اساسی در تنظیم خبر و استفاده از سبک های خبر نویسی این است که یک خبرنگار باید بداند خبر را برای خوانده شدن_ و نه فقط برای چاپ شدن ـ می‌نویسد.

درحقیقت شما باید طوری خبر خود را تنظیم و طوری از مناسب‌ترین سبک های خبر نویسی استفاده کنید که خواننده روزنامه بدون این که متوجه شود مجبور به خواندن خبر گردد. با این مقدمه به سراغ سبک های خبر نویسی می‌رویم.

امروزه در میان روزنامه نگاران، چهار قسم سبک خبرنویسی مرسو م است که این سبک‌ها عبارتند از:

سبک های خبر نویسی

۱- سبک هرم وارونه (Inverted Pyramid )؛

۲- سبک تاریخی (Chronological style)؛

۳- سبک تاریخی به همراه لید (Combination Style)؛

۴- سبک پایان شگفت انگیز (Surprise ending )؛

افزون بر این سبک ها و به ویژه سبک چهارم که نسبتاً جدید و مستلزم مهارت است و دو سبک دیگر به نام های سبک بازگشت به گذشته (نقطه مقابل سبک تاریخی) و سبک تشریحی (تشریح قسمت به قسمت خبر) هم مطرح هستند که عملاً هر روزنامه نگاری درطول زندگی حرفه ای خود، خواسته و ناخواسته، به سوی آنها کشیده می شود و شخصاً آنها را تجربه می کند. اما باید خاطرنشان ساخت که استخوان بندی کلی سبک ها را همان چهار سبک نخست تشکیل می دهند.

پیش از پرداختن به بررسی این سبک ها ذکر این نکته به صراحت ضروری است که اگر کسب خبر کاری دشوار و توانفرساست، تنظیم خبر و ریختن آن در داخل یک سبک، کاری بس دشوارتر است.

دشواری این امر هنگامی بیشتر معلوم می شود که شخص قصد داشته باشد به یک روزنامه نگار پرقدرت تبدیل شود. در واقع نکته این است که شما صرفاً برای رفع تکیلف خبر نمی نویسید، بلکه باید خبر را برای خوانده شدن – و نه فقط چاپ شدن – بنویسید و خواننده، خبر شما را نمی خواند، مگر آن که توجه او به خبر جلب شده باشد و این جلب توجه میسر نخواهد شد مگر آن که لباس خبر – یا هما ن سبک ارائه خبر- چشم نواز و فاخر باشد.

«خبر محض» و «هنجار طبیعی»

حتی یک خبر محض (Straight news) یا خبر صرفاً خبر که به آن خبر معمولی و خبر مستقیم و بدون تفسیر هم می گویند و همچنین سخت خبر (Hard news) هم خوانده می شود، نمی تواند فاقد ساخت مناسب باشد. البته بدیهی است که خبر محض (یا همان خبر معمولی) اصلاً به معنی خبر بی اهمیت نیست. در ادبیات روزنامه نگاری برای خبر محض تعریف علمی مشخصی وجود دارد:

«خبر محض»، گزارشی است که حول یک رویداد مشخص– در زمان و مکان مشخص– بدون اعمال نظر خبرنگار شکل می گیرد و وظیفه آن انتقال جزئیات– تا حد امکان– در چارچوب محدودیت های زمانی و مکانی است. «خبر محض» بخش اعظم تولید تحریریه های مطبوعات و مطالب صفحه اول روزنامه ها را تشکیل می دهد.

خبرگزاری های بزرگ بین المللی یعنی آسوشیتدپرس (AP )، یونایتدپرس اینتر نشنال (UPI)، فرانس پرس (AFP) ورویتر (REUTER) مدعی هستندکه همه خبرهایی که توسط آنها مخابره می شوند خبر محض هستند.

بنابراین، تنظیم خبر محض کاری مهم و جدی است و از آنجا که بخش اصلی مطالب روزنامه ها را خبرهای محض تشکیل می دهند، این نوع خبر ها باید به سادگی و وضوح تمام تهیه شوند. پرهیز از لفاظی و حاشیه روی در تنظیم این نوع ازخبرها، پایه و اساس کار را تشکیل می دهد. اما در عین حال نباید اطلاعات لازم و ضروری را به پای اختصار و ایجاز خبری، قربانی کرد. باید خبر را مثل یک ارگانیسم انسانی تلقی کرد وگوشت و اسکلت را با هم ارائه نمود. بنابراین وقتی که خبر محض می نویسیم، باید به فکر ساخت خوب و مناسب آن باشیم وآداب ویژه ای را برا ی نیل به این مقصود به جا آوریم و این ممکن نخواهد بود مگر آن که از یک هنجار طبیعی پیروی شود. دستیابی به این هنجار طبیعی بسیار ساده است؛ مشروط به این که به نحوه خبردهی مردم به یکدیگر توجه شود. مردم بهترین خبرنگاران هستند، کوتاه، مختصر و مفید خبر می دهند. وقتی که مردم به یکدیگر خبر می دهند اصل مطلب را بدون حاشیه روی در همان ابتدا مطرح می کنند و بعد جزئیات ضروری را بیان می نمایند. به دیگر سخن، می توان گفت که مردم جالب ترین بخش خبر را ابتدا و اطلاعات تکمیلی را در مرحله دوم ارائه می کنند. به هنگام خبردهی هرگز ابتدا به پیشینه خبر و به پیش زمینه های آن نمی پردازند.

همین هنجار طبیعی خبردهی مردم، همیشه باید الگوی خبر نویسی خبرنگاران در زمینه ارائه خبرهای محض باشد: حرکت از جالب ترین بخش خبر به سوی کم جاذبه ترین بخش آن. خبری که با این سیاق ساخته و پرداخته می شود از سبک معروف به سبک هرم وارونه استفاده کرده است.

سبک هرم وارونه

 

درسبک هرم وارونه، قاعده هرم حاوی جذاب ترین و در بسیاری از مواقع، حاوی مهم ترین بخش خبر است و نوک آن _ بخش انتهایی _ حاوی بی اهمیت ترین بخش های ماجراست.

در واقع درسبک هرم وارونه مطالب با توجه به میزان اهمیت آنها از بالا به پایین تنظیم می شوند.

گفتنی است که در مورد چگونگی پاگرفتن این سبک خبرنویسی یک علت تاریخی مطرح می کنند. گفته می شود که اختراع تلگراف بیشترین تأثیر را بر شکل گیری و تکوین سبک هرم وارونه گذاشت. پس از کشف تلگراف، روزنامه نگاران و به ویژه روزنامه نگاران آمریکایی، هنگام بروز جنگ داخلی درآمریکا به هنگام مخابره خبر از ترس قطع ارتباط تلگرافی اصل مطلب را ابتدا مخابره می کردند سپس اگر ارتباط قطع نمی شد، سایر جزئیات خبر را مخابره می نمودند.

در هر حال، همان گونه که گفته شد، پاراگراف اول (لید) در سبک هرم وارونه اصلی ترین بخش مطلب را در خود جا می دهد و سایر پاراگراف ها به ترتیب اهمیت به دنبال پاراگراف اول می آیند. این توالی و چیدن مضامین و به عبارت بهتر طبقه بندی مضامین، در عین حفظ رابطه منطقی میان اجزای خبر باید از مهم ترین و اصلی ترین اجزای اطلاعات به طرف بی اهمیت ترین بخش های مطلب صورت پذیرد.

مزایای سبک هرم وارونه:

تأکید این نکته ضرور ی است که سبک هرم وارونه عمدتاً به دو منظور مورد استفاده قرار می گیرد و مقبولیت دارد:

شیوه طبیعی نقل وقایع؛ چنان که مردم درخبر دهی به یکدیگر از همین شیوه وسیاق پیروی می کنند.

مشخص شدن سریع تکلیف خواننده با متن: خواننده به محض خواندن پاراگراف نخست، اگر تمایلی به خواندن موضوع حس کند، بقیه مطلب را خواهد خواند و به این ترتیب وقت او تلف نخواهد شد.

سبک هر م وارونه علاوه بر مزایای فوق دو مزیت دیگر هم دارد:

الف- چون اصل مطلب درپاراگراف اول (لید) می آید کار تیتر زدن هم آسان می شود.

ب- اگر به دلیل تراکم مطلب قرار باشد که از متن خبر کاسته شود، حذف پاراگراف های بعد که حاوی مطالب بی اهمیت تر هستند، امکان پذیر است.

مزیت دیگر سبک هرم وارونه این است که به سبب اختصار و ایجازی که دارد، جای کمتری در روزنامه می گیرد و به این ترتیب جا برای سایر خبرها باز می شود و این امر به تنوع مضمونی روزنامه کمک می کند ضمن این که خبرهای بلند و طولانی اساساً خوانندگان کمتری دارند. در میان روزنامه نگاران این یک اصل پذیرفته شده است که افزایش پاراگراف ها با تعداد خوانندگان دقیقاً رابطه معکوس دارد یعنی که هر چه تعداد پاراگراف ها بیشتر شود خوانندگان آن کمتر خواهند شد.

صفحه آرایان هم از مطالبی که با سبک هرم وارونه تنظیم می شوند، بیشتر استقبال می کنند زیرا که این اخبار هم در هنگام تراکم مطلب، قابل کوتاه شدن هستند و هم به زیبایی صفحات کمک می کنند هر چند که بستن صفحات با خبر های کوچک برای صفحه آرایان دشوارتر است.

شایان ذکر است که سبک هرم وارونه به رغم همه مزایای آشکاری که دارد، دارای معایبی نیز هست.

معایب سبک هرم وارونه:

ضعف های سبک هرم وارونه به قرار زیر هستند:

٭ خبرنگار به خاطر قدرت مانووری که این سبک از نظر جابه جایی عناصر خبری به او می دهد، قادر به اعمال نظر می شود؛

٭ خواننده چون اصل مطلب را در پاراگراف نخستین خبر، خوانده است، ممکن است از مطالعه بقیه خبر منصرف شود؛

٭ آنچه در پاراگراف اول ( لید) آمده است، دوباره درخبر تکرار می شود.

کاربرد سبک هرم وارونه:

روزنامه نگاران از سبک هرم وارونه برای تنظیم خبر های مربوط به سمینارها، سخنرانی ها و اخبار روزمره بهره می گیرند.

متأسفانه برخی از خبرنگاران در هنگام مصاحبه، ناخودآگاه سؤالات خود را به همان شیوه که در سبک هرم وارونه مرسو م است مطرح می کنند، یعنی مهم ترین سؤال ها را در همان آغاز مصاحبه می پرسند، در حالی که این شیوه باعث می شود که حرکت و سمت و سوی مصاحبه به سوی یک مصاحبه بسته برود و مصاحبه شونده از همان آغاز گفت وگو با گارد بسته شروع کند و تا انتها این وضعیت نامطلوب را حفظ نماید. مطلوب این است که مصاحبه گر با سؤالات معمولی و نه چندان مهم، مصاحبه شونده را به اصطلاح گرم کند و در عین حساس نکردن او، به تدریج پرسش های کلیدی خود را مطرح سازد. طبعاً نکاتی که به آنها اشاره شد و در مصاحبه ها ی اختصاصی کاربرد دارند و در مصاحبه های عمومی و کنفرانس های مطبوعاتی باید اصلی ترین پرسش ها را به دلیل کمبود وقت و نیز پیشگیری از طرح آنها به وسیله خبرنگاران روزنامه های رقیب، در ابتدا مطرح ساخت.

نمونه سبک هرم وارونه:

تقاضا برای نفت اوپک در سه ماهه دوم سال میلادی جاری صد هزار بشکه در روز کاهش خواهد یافت.

بر اساس تازه ترین گزارش دبیرخانه اوپک، در حالی که تقاضای جهانی برای نفت در سه ماهه اول سال جاری با صد هزار بشکه افزایش به ۵۵/۶۵ میلیون بشکه در روز خواهد رسید، درخواست برای نفت اوپک کاهش خواهد یافت و به سطح ۳/۲۳ میلیون شبکه در روز می رسد.

به این ترتیب روند کاهش سهم اوپک از بازار جهانی همچنان ادامه خواهد یافت. میانگین تقاضا برای نفت خام اوپک در سال جاری ۶۲/۲۴ میلیون بشکه در روز پیش بینی شده است که از میانگین سال گذشته کمتر است.

همچنین دبیر خانه اوپک در مورد تقاضای جهانی نفت در سال جاری پیش بینی هایی کرده است.

منبع: زیبا وب

گردآوری شده توسط شبکه پذیرش آگهی

این مطلب را به اشتراک بگذار